Perşembe, 23 Şub 2012
Temel Sigorta Sözlüğü PDF Yazdır e-Posta
Administrator tarafından yazıldı.   
Pazartesi, 17 Ekim 2011 13:20

TEMEL SİGORTA SÖZLÜGÜ

Abonman Sigortaları :
Ticari emtiaların değer değişikliği yanı sıra işletmeye giriş çıkışları da mevcut değerin belirlenmesini güçleştirmektedir. Abonman poliçe sisteminde sigortalı, poliçenin tanzimi sırasında, mal miktarının artması mümkün olan en yüksek düzeyine uygun bir değer belirler ve bunun belli bir oranını avans olarak öder. Belli aralıklarla da rizikoya konu olan gerçek değeri bildirir. Sigortalının ödeyeceği gerçek prim bu şekilde yılsonunda belirlenmiş olur.

Âdemi Teslim : Emtianın varış mahalline teslim edilmemesi.

Adjustment Zeyli : Bazı sigorta dallarında, düzenlenen sigorta poliçelerine sigorta başlangıcında geçici sigorta primi tahakkuk ettirilir. Sigorta süresi içerisinde sigorta konusuna göre değişen ve gelişen koşulların saptanarak poliçenin vade hitamında düzenlenen bir zeyilname ile tahakkuku gereken prim ile tahakkuk ettirilen prim arasındaki fark hesaplanır ve sigortalıdan tahsili veya iadesi yapılır. Bu amaçla düzenlenen zeyilnameler adjustment zeyli olarak tanımlanır. Döviz karşılığı TL üzerinden teminat verilen sigorta poliçelerinde, sigorta teminat limit ve prim tutarlarındaki değişiklilikler sigorta süresi içerisinde aylık takip edilerek poliçelerin vade bitiminde düzenlenen adjustment zeyilnameleri ile prim farkları saptanarak tahsil veya iade işlemi yapılır.  
  
Aktüer : Sigorta matematikçisidir. Hayat riyazî hesaplarını ve hayat sigortası işletme prensiplerini uygulayan uzmandır.

Alınan İşler : Diğer sigorta şirketleri tarafından düzenlenen sigorta poliçeleriyle taşınan risklerden ihtiyari (fakültatif) reasürans kanalıyla alınan bölümüdür. Yurt içinde faaliyet gösteren şirketlerden aldığı kardan yurt dışındaki şirketlerden de reasürans kanalıyla iş alınmaktadır. Bu üretim şekli direkt üretim kabul edilmez. Her bir poliçe bazında yapılan bir işlemdir.

Asgari Prim :Tarifeye göre düzenlenen bir poliçede tahakkuk ettirilmesi gereken en düşük primdir.
 
Aşkın Sigorta (Menfaat değerinin üzerinde sigorta) : Sigorta bedelinin sigorta değerini aşması durumudur. Türk Ticaret Kanununa göre sigortacı, sigorta ettiren veya sigortadan faydalanan kimsenin ancak gerçekten uğradığı zararı tazmine mecburdur. Sigorta bedeli, sigorta değerini aşarsa, aşan kısmı batıldır. Bu nedenle bedel indirilir ve indirilen kısma tekabül eden prim iade edilir.

Azami Hasar : Mümkün olabilecek en yüksek hasar.

Beklenmedik Olay : Önceden bilinmeyen ve iradi olmayan harici bir etkenle ortaya çıkan olaydır.

Beyan : Sigorta konusuyla ilgili doğru bilgi vermedir.
Beyan Yükümlülüğü : Sigorta başlangıcında, sigorta süresi içerisinde rizikodaki değişiklikle yer, isim, unvan, bedel, değer değişiklikleri ve hasarlarla ilgili bilgi verme zorunluluğudur.

Birden Çok Sigorta : Bir menfaat için aynı zamanda, aynı rizikolara karşı birden çok sigorta yapılabilir. Hayat branşı dışındaki sigortalarda zenginleşme yasağı prensibi gereğince sigorta mevcut zararı bunlardan bir veya birkaçı ile karşılayabilir, ancak sigorta nedeniyle zararın üzerinde kara geçemez.

Brüt Prim : Vergi ve fonlar dâhil toplam prim tutarıdır.

Bütün Tehlikeler Sigortası (All Risk) : Tanımlanan istisna edilmiş tehlikeler - rizikolar dışında kalan tehlikelere karşı sağlanan sigorta teminatıdır. Genel olarak bütün sigortalarda istisna edilen rizikolar şunlardır:
- Harp rizikoları,
- Nükleer rizikolar,
- Kamu otoritesinin tasarrufları, istimlâk, müsadere vb.
- Kasıt,
- Normal yıpranma, aşınma.

Cari Ay : İçinde bulunulan aydır.

C.l.F. : Maliyet, sigorta ve navlun diye adlandırılan bu satış sözleşmesi türünde, satıcı malın her türlü sorumluluğunu alcıya teslim edilene kadar kendi üzerinde taşır. Bütün sorumluluk satıcıya aittir.

Çifte Sigorta : Aynı menfaatin aynı tehlikelere karşı, aynı süre içinde sigorta edilmiş olması ve sigorta bedelleri toplamının sigorta değerini aşması halidir. Bu durumda riziko gerçekleştiğinde sigortalı gerçek zararından fazlasını alamaz. Değerinin tamamı sigorta olunan bir menfaat sonradan, aynı kimse tarafından aynı rizikolara karşı sigorta ettirilemez.

Dispeç : Nakliyat sigortasında zarar veya hasar, yangın sigortasında eksik sigorta nedeniyle tazminat ödemesinde indirimdir.

Dış Acente : Sigorta poliçeleri şirketimiz kanalıyla tanzim edilen ancak kayıtlarını kendileri tutan A acenteleridir.
Direkt İş : Aracısız iş - aracısız sigortadır.

Eksik Sigorta (Menfaat değeri altında sigorta) : Bir sigorta sözleşmesinde-poliçesinde, sigorta bedeli sigorta değerinden küçük ise buna menfaat değeri altında sigorta (eksik sigorta) denilmektedir. Bu durum Sigorta başlangıcında olabileceği gibi sigorta süresi içinde de ortaya çıkabilir. Ülkemizde yıllık enflasyon oranının yüksek olması ve genellikle sigorta poliçelerinin de yıllık olarak düzenlenmesi nedeniyle genellikle mal sigortalarında sigorta başlangıcında saptanan sigorta bedeli sigorta süresi içerisinde enflasyon oranı dikkate alınarak yükseltilmediği takdirde eksik sigorta durumu ile karşılaşır. Türk Ticaret Kanunu'na göre rizikonun gerçekleşmesi halinde sigorta edilen menfaatte kısmi bir zarar ortaya çıkmış ise sigortacı sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranı dâhilinde zararı karşılar. Buna nispet kaidesi denilir. Rizikonun gerçekleşmesi ile tam ziya söz konusu olmuşsa sigortacı yalnız sigorta bedelini öder.

Ekspertiz : Değer tespiti.
Ekspertiz Ücreti : Eksperlere düzenledikleri raporlar sonucu ödenen ücret.

Ekstre : (Hesap Özeti) Ekstreler aylık mutabakattır. Ayda bir kez gönderilir. Bir ay içerisinde yapılan işlemler ile ilgili kayıtları içerir.
Banka Ekstresi : Bankadan şirkete gönderilir. Acente Ekstresi: Şirketten  acentelere gönderilir

Değer Artışı : Poliçe süresi içerisinde sigorta bedelinde meydana gelebilecek değer artışıdır.
Değer Azalısı : Poliçe süresi içerisinde sigorta bedelinde meydana gelebilecek değer azalışıdır.

Değişiklik : Sigorta poliçesinin düzenlenmesi sırasında mevcut olan ve poliçeye esas teşkil eden unsurlarda poliçe süresinin içinde meydana gelecek değişikliklerdir.
Değişken Prim : Poliçe süresi içerisinde poliçeye esas teşkil eden herhangi bir unsura bağlı olarak prim de meydana gelecek değişikliklerdir.

Depo Primi : Sözleşmenin başında geçici olarak alınan ve gerçek kazanılmış prim belirlendiğinde yeniden ayarlanan primdir.

Esans : Prodüksiyon kayıtlarının yer aldığı kütüktür. Ayda bir kez çıkar. Prodüksiyon servislerinde olur ve tecdit çalışmaları için kullanılır. İlgili olduğu ayın bütün poliçe dökümünü içerir.

F.P.A : Özel avarya hariç koşulu

Fesih : Yürürlükte olan bir poliçenin belli bir süre geçerli olduktan sonra kalan süre için geçersiz kalınması.
Fesih ihbarı : Yürürlükten kaldırmanın karşı tarafa bildirilmesi.

Floktan Poliçe : Floktan poliçe, ileride belirli bir meblağa kadar sevk edilecek olan emtianın peşin bir teminatı olup, poliçede yazılı meblağın değişebilmesi esasına dayanan bir sözleşme tipidir. Daha ziyade bankaların açtıkları akreditiflerle ilgilidir; akreditif dosyasının açılması sırasında düzenlenen ücretsiz bir sözleşmedir. Mal kısım sevk edildikçe bu sözleşmeye ait ücret, sevk edilen kısım kadar ayrı zeyilnamelerle tahakkuk ettirilir.

Gider Vergisi : Banka Sigorta Muameleleri Vergisi. Banka, banker ve sigorta şirketlerinin yapmış oldukları bütün işlemler dolayısıyla her ne nam altında olursa olsun nakden ve hesabın lehte almış oldukları paraların tabi olduğu vergidir.

Hakiki Tam Ziya : Nakliyat tek ne sigortalarında, daha ziyade kullanılan bir terimdir. Sigorta konusu teknenin bütünüyle zarar görmesi, fonksiyonu, işlevini yerine getirebilme imkânının ortadan kalkması durumunda gerçekleşen zarara hakiki tam ziya denilmektedir.

Halefiyet : Bir kimsenin diğer bir şahsa karşı haiz bulunduğu hakların üçüncü kişi tarafından kullanılmasına halefiyet denir.

Hasar : Rizikonun gerçekleşmesidir.
Hasar Frekansı : Hasarın meydana geliş sıklığıdır.
Hasar Nispeti : Ödenen hasarların kazanılan primlere oranıdır.

Hükmi Tam Ziya : Hasar sonucu geminin tamir, onarım masraflarının geminin değerini aşması halinde gerçekleşen zarar hükmi tam ziya olarak tanımlanmaktadır.

İade Prim : Sedana veya sigortalıya geri ödenen primin bir kısmıdır. İcmal:
Prodüksiyonun veya iptalin toplamını içeren çizelgedir. Ayda bir kez yapım servislerince hazırlanır. Prodüksiyon takibi için hem izleme hem de bilgi amacıyla kullanılır.

İhtiyat : Genel veya belirli amaçlar için aktifler üzerinden ayrılan fondur. İkame
Yenileme bedelidir. Hasar sonunda sigorta bedelinde meydana gelen azalışı gidermek için yapılan ektir.

İkame Sigortaları : Bina ve makinenin yangın sigorta poliçesiyle ödenen tazminatlarda eskime ve yıpranma payı düşülür. İkame sigortaları, (sigortacının ödediği tazminat ile yeni makine fiyatı arasındaki fark telafi edilerek) sigortalının malın yenisini temin etmesini mümkün kılar.

İlk Riziko Sigortası : İlk riziko sigortası ile sigortacı,sigorta bedelini tecavüz etmemek kayıt ve şartı ile rizikonun tahakkuku suretiyle meydana gelecek zararın tümünü tazmin etmeyi taahhüt eder.

İlliyet (Yakın sebep) : Zararı doğuran sebeptir. Prim hangi nedenle alınmışsa tazminatın da o rizikonun gerçekleşmesi halinde ödenmesini ifade eder.

İptal : Bir sözleşmenin baştan itibaren geçersiz kılınması.

İstihsal : Üretimdir.

İstihsal Komisyonu : Üretilen sigorta primi üzerinden saptanarak acenteye ödenen komisyondur.

İş Bankası işleri : İş Bankası acenteliği kanalıyla yapılan işlerdir.

Jeran : Lider sigortacıdır. Koasürans işlemlerinde poliçeyi düzenleyen hisseyi ilk kabul eden şirkettir.

Kısa Süreli Sigorta : Bir yıldan kısa süreli sigortadır.
Kısa Süreli Tarife : Bir yıldan kısa süreli sigortalara uygulanan tarifedir.

Kısmi Hasar : Sigortalı malın belli bir kısmının zarara uğramasıdır.
Kısmi Sigorta : Değerin tamamı sigorta edilmişse kalan kısmı sigortalanabilir. Banka kredisi alan bir sigortalının mal varlığının krediyi aşan kısmı ayrı bir poliçe ile belirtilmek suretiyle kısmen sigortalanabilir.

Koasürans : Koasürans bir rizikonun birkaç şirket tarafından, aynı veya farklı oranlarda ortaklaşa teminat altına alınması demektir.

Komisyon : Aracı kuruluşların bağlı bulundukları şirket için yapmış oldukları işlerden belli bir oranda almış oldukları paydır.

Konşimento : Konşimento deniz nakliyatında malı yükletenin talebi üzerine taşıyan tarafından düzenlenir. Bu kıymetli evrak bir taraftan taşıyanın, malı teslim aldığını, diğer taraftan da yolculuk sonunda malı konşimento sahibine teslim edeceğini belgeler.

Konzervasyon : Reasürans işlemlerinde şirketin saklama payıdır. Riziko üzerinden kendi sorumluluğu altında tuttuğu net miktardır.

Kurtarma : Emtia veya malların yangın veya gemi hasarından kurtarılması.

Kurtarma Masrafları : Emtia veya malların yangın veya gemi hasarından kurtarılırken yapılan masraflardır.

Kuvertür : Sözleşmeyle verilen sigorta veya reasürans korumasıdır.

Kloz : Sigorta türü ile ilgili olarak poliçe genel şartlarında sayılan hususları tamamlayan ve özellikle sigorta edilmesi gereken şartları gösteren bir ikaz notudur. Klozlar matbu halde poliçeye iliştirilerek müşteriye gönderilir.

Mahsup : Kasa dışındaki hesapların yevmiye maddesi.

Merkez İşleri : Genel Müdürlük ve bağlı acenteler kanalıyla yapılan sigorta işleridir.

Muafiyet : Gerçekleşen zararlardan sigortalının uhdesinde kalan kısma muafiyet denir. Sigortacı muafiyet limitlerininÜzerinde kalan zararları karşılamak yükümlülüğündedir. Sigortalı sigortacı arasında zararlar paylaşılır. Zararın belirli bir kısmı sigortalının üstüne kalır. Bu kısmı aşan tutarı sigortacı öder.  Çeşitli muafiyet uygulamaları vardır. Muafiyet tutarı götürü (maktu) olarak saptanabilir. İkinci bir şekilde ise gerçekleşecek zararın belirli bir zararın belirli bir oranı (% 20-25 gibi) muafiyet olarak getirilebilir veya sigorta bedelinin bir oranına kadar (% 1 - % 5 gibi) gerçekleşecek zararlarda sorumluluğu doğmayabilir. Muafiyet limiti yükseldikçe prim düşer.

Murakabe : Denetim.
Murakabe Kurulu : Denetim Kurulu.
Murakabe Kanunu : Denetleme yasası.

Muavin Defter (Yardımcı defter) : Defteri kebirdeki (büyük defterdeki) ana hesapların alt (tali) hesaplarının kaydedildiği tutulması zorunlu olmayan (tasdike tabi olmayan) işlemlerin detaylarını izlemeye yarayan defterdir.

Mutabakat Kıymet Sigortası : Ticari mal niteliğinde olmayan bina, ev eşyası, demirbaşlar, makine ve araçlarla sabit tesislerin sigorta değeri, taraflarca yani sigortacıyla sigortalı arasında anlaşma yapılarak kendileri veya bilirkişiler tarafından (eksperler) saptanabilir. Bu şekilde saptanan sigorta bedeline mutabakatlı kıymet denir.

Müşterek Avarya : Bir deniz yolculuğuna çıkan geminin, yükünü ve kendisini tehdit eden bir tehlikeden onları korumak amacıyla, makul bir hareket tarzı teşkil edecek şekilde bile bile yapılan fevkalade bir fedakârlık veya fevkalade masraflardır. Gemi veya yükün tamamen veya kısmen kurtulmuş olmaları hali "Müşterek Avarya”dır. Bu tanıma göre "Müşterek Avarya”nın unsurları şunlar olmaktadır.

1- Gemi ve yükün yolculukta olması,
2- Gemi ve yükün müşterek bir tehlike ile karşılaşmış olması,
3- Müşterek tehlikeden gemi ve yükü korumak amacıyla fevkalade bir fedakârlık veya fevkalade bir       
    masraf olması.
4- Fedakârlığın bile bile yapılmış olması,
5- Fedakârlık hareketinin makul olması,
6- Faydalı sonuç.

Müşterek Sigorta : Çok büyük rizikolar bazen birden çok sigorta şirketi tarafından müşterek olarak sigorta edilebilir. Her sigortacı üzerine aldığı oran kadar sorumludur. Her şirket ayrı poliçe düzenleyebileceği gibi birlikte tek poliçe de düzenleyebilir. Bazen çok sigorta şirketiyle yapılan akitler sonucu aşkın sigorta meydana gelir.

Navlun Sözleşmesi : Taşıyan ile taşıtan arasında yapılan ve bununla taşıyanın, bir ücret karşılığında, gemiyi kısmen veya tamamen taşıtana tahsis etmek suretiyle ve tahsis etmeksizin, yükün bir yerden başka bir yere deniz yolu ile taşınmasını yükümlendiği bir sözleşmedir. Yalnızca deniz yolu ile yapılacak taşımalar için geçerlidir. Deniz taşımacılığında bir zararın meydana gelmesinden navlunun da etkilenmesi söz konusudur. Bu itibarla navlun sözleşmesi de teminata konu teşkil eder.

Nazım Hesap : İşletmenin aktifine girmeyen ancak şirketi dolaylı olarak etkileyen izlenmesinde yarar görülen işlemlerin izlendiği hesaptır.

Qpen-Cover : Açık teminattır. Reasürör tarafından belirli limitler içinde verilmiş bir teminat şekli olup reasürör devri tamamen sedanın ihtiyarına bırakılmıştır.

Ön Ekspertiz : Sigorta poliçesi düzenlenmeden önceki kıymet değerlendirilmesi.

Plan (Dilim) : Sedan şirketin saklama payına eşit miktarı ifade eden değerdir.

Partaj : Üretimin, üretim organlarına göre dağılımını gösteren listedir.

Peşin Ödeme : Poliçe priminin peşin ödenmesidir.

Piyasa Değeri : Cari değer.

Poliçe : Poliçe akdin yapılmış olduğunu ve akdin şartlarını gösteren bir belgedir. Yalnızca delil niteliğindedir. Sigorta akdinin başlaması için poliçenin düzenlenmesi şart değildir.

Poliçenin Esaslı Unsurları : Sigorta poliçesinin aşağıda yer alan hususları içermesi gerekir.
Sigortacının ve sigortalının adı, ticaret unvanı ve adresleri, Sigortanın konusu, Sigortacının başlangıç ve son bulduğu tarih, sigorta bedeli, prim tutarı, ödeme zamanı ve şekli, Sigorta konusunu açıklayan ek bilgiler, poliçenin tanzim tarihi ve tarafların imzaları, ayrıca, sigorta poliçesine, o sigorta türüyle ilgili genel şartların da eklenmesi gerekir.
 
Poliçe Genel Şartları : Sigorta poliçeleşmelerinde iki çeşit şart vardır.
1- Genel Şartlar : Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nca tanzim ve tasdik edilir. Aynı tür bütün sigortalarda aynıdır. Bu şartlara sigorta şirketleri ve sigortalılar uymaya mecburdur. Bu şartlar matbu olarak sigorta poliçelerinin arkasına basılır.
2- Özel Şartlar : Genel Şartların emredici hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla sigortacı ve sigortalı
Arasında görüşülerek kararlaştırılır. Bu şartlar poliçenin ön yüzüne yazılır.

Prim İadesi : Mevcut yapılmış bir poliçenin gerek iptal edilmesi gerek sigorta bedelinin indirilmesi ve poliçeye esas teşkil eden şartların değişmesi nedeniyle (nakil-yapı değişikliği v.b.) poliçe priminin belli bir kısmının iadesidir.

Prim İndirimi : Poliçe tanziminde sigortalı ile sigortacı arasında sigorta primleri üzerinde anlaşarak yaptıkları tenzilattır.

Prorato : Nispi esas.

Rapel : Teşvik komisyonudur.

Reasürans : Kelime anlamı tekrar sigorta etmektir. Sigortacının herhangi bir sigorta konusunda taşıdığı riskin, kendi üzerinde kalan kısmını (konservasyon-retansion) aşan kısmının diğer sigorta şirketlerine aktarması işlemine reasürans denilmektedir. Poliçeyi düzenleyen ve aktarmayı yapan ilk şirket sedan, aktarılan şirket de reasürör olarak adlandırılmaktadır. Reasürans, rizikonun dağıtılmasını temin eder. Sigorta bedeli tamamıyla dağılana kadar reasürans devam eder. Sigortanın temel prensipleri, reasüransın da temel prensiplerini oluşturur.

Reasürans Çeşitleri : Riziko ve muhtemel hasar muhtelif sigortacılar arasında muhtelif şekillerde dağıtılır.
1- ihtiyari (fakültatif) ikili sigorta,
2- Otomatik reasürans anlaşmaları (treteler)
       - Kotpar anlaşmaları
       - Eksedan-surplus anlaşmaları 
       - Hasar fazlası anlaşması
       - Hasar nispeti    
3- Pool anlaşmaları

Reasürör : Poliçeyi düzenleyen sedan şirketten reasürans yoluyla riskin bir kısmını devralan şirkettir.

Retrosesyon: Reasürans yoluyla devralınan riskin kısmen veya tamamen başka bir şirkete devridir.

Rezerv : Dört ana başlık altında tanımlanır.

Cari Prim Rezervi : Faaliyette bulunulan mali yılda, üretilen prim tutarları üzerinden vadeleri, takip eden mali yıla sarkan poliçeler için, henüz hak kazanılmamış kısmının sigorta branşlarına göre değişen oranlarda bir rezerv olarak ayrılmasıdır. Bir mali yılda düzenlenen poliçelerin vadeleri yılın muhtelif aylarına yayılmaktadır. Bu poliçelerle üretilen primlerin tamamına, üretildiği mali yılda hak kazanılmamaktadır. Poliçelerin bir sonraki mali yıla sarkan bölümlerine tekabül eden primler belirli yöntemlerle hesap edilerek gelecek yıl ortaya çıkabilecek hasarları karşılamak üzere rezerv olarak ayrılır.

Devreden Hasar Rezervi :
Bir önceki mali yılda gerçekleşmiş ancak hasar tazminatı ödenmemiş bulunan poliçeler için o mali yıldan ayrılmış muallâk hasar rezervidir.

Devreden Prim Rezervi : Bir önceki mali yılda düzenlenmiş olmasına rağmen vadeleri bir sonraki mali yıla sarkan poliçelerle ilgili olarak ortaya çıkabilecek hasarları karşılamak üzere bir önceki yılda üretilen primler üzerinden ayrılmış cari prim rezervidir.

Muallâk Hasar Rezervi : Rizikonun gerçekleşmesi ile sigorta tazminatının ödenmesi iki ayrı safhada gerçekleşmektedir. Bazen bu iki safha arasında muhtelif nedenlerle uzun bir zaman geçer. Rizikonun gerçekleştiği bildirilir ancak zamanın saptanması ve hasarın ödenmesi zaman alabilir. Bu nedenle sigorta şirketleri her mali yılsonunda o mali yıl içerisinde gerçekleşen fakat tazminatı henüz ödenmemiş olan poliçeler için bir sonraki yıla rezerv ayırırlar. Askıda kalan ve bir sonraki yıla sarkan hasarları karşılamak üzere ayrılan bu rezerve "muallâk hasar rezervi" denilmektedir.

Mukavele : Sözleşme.

Murakabe : Kontrol

Müemmen Meblağ : Toplam meblağdır.

Pool : Şirketler arasında çok taraflı bir anlaşma olup, büyük hasarların meydana gelebileceği rizikoları temin etmek üzere yapılır. Üye şirketler pool anlaşmasının kapsamına giren konularda akdettikleri poliçeleri pool'e devrederler ve devrettikleri işlerin daha küçük bir bölümünü diğer şirketlerin işleri ile birlikte Pool'deki konservasyonları oranında geri alırlar. (Örneğin yeşil kart sigortaları bu tür bir pool sistemi içerisinde yer almaktadır.)

Riziko : Ne zaman ve ne şekilde gerçekleşeceği önceden tahmin edilemeyen, insan hayatı üzerinde mal varlıklarında ortaya çıkmasıyla sorumluluk doğurabilecek olan tehlikelerdir.

Bir rizikonun (tehlikenin) sigorta teminatına konu teşkil edebilmesi için;
- Risk (tehlike) maddi ve hakiki olmalıdır.
- insan iradesine tabi olmamalıdır.
- Meşru olmalıdır.
- Tekrar frekansı ne çok düşük ne de çok yüksek olmamalıdır.
- Riskin meydana gelişi ve doğuracağı zarar ileriye dönük olmalıdır. 

 Gerçekleşmiş bir risk için düzenlenen bir sigorta poliçesi batıldır.

Fiziki Riziko : Sigortanın konusuyla ve rizikonun gerçekleşme olasılığına etkili olabilecek maddi hususlardır. Taşınacak malın taşınma rizikolarına karşı sağlanacak olan sigorta Güvencesinde fiziki rizikoya örnek olarak hatalı yükleme, kötü ambalajlama gibi durumlar gösterilebilir. Trafiğe elverişsiz durumda olan bir aracın sigortası, sağlığı bozuk bir kimsenin hayat sigortası gibi çoğaltılabilecek örneklerdeki fiziki riziko sigorta konusu tehlikeyi arttırıcı unsurlardır.

Moral Riziko : Sigorta talebinde bulunan kişinin moral durumudur. Direkt olarak onun niyetini ifade eder. Ekonomik dalgalanmalar, enflasyon, mevsimlik oynamalar, kotalar, konjonktür oynamaları moral riske zemin teşkil edebilir. Sigorta, kar sağlamak amacıyla istenilebilir. Teklif sahibin azami hüsnüniyet sahibi, titiz, dürüst, yasalara uygun, tedbirli bir kişi olması esastır.

Pool : Şirketler arasında çok taraflı bir anlaşma olup, büyük hasarların meydana gelebileceği rizikoları temin etmek üzere yapılır. Üye şirketler pool anlaşmasının kapsamına giren konularda akdettikleri poliçeleri pool'e devrederler ve devrettikleri işlerin daha küçük bir bölümünü diğer şirketlerin işleri ile birlikte Pool'deki konservasyonları oranında geri alırlar. (Örneğin yeşil kart sigortaları bu tür bir pool sistemi içerisinde yer almaktadır.)

Prim : Sigortacının riziko taşımı ediminin karşılığında tahakkuk ettirdiği ücrettir.

Prodüktör : Sigorta yaptırmak isteyen kişilere bilgi vermek ve sigorta teklifini oluşturmakla sınırlı yetkiye sahip aracı gerçek kişidir.

Riziko Birikimi (Kümülâsyon, kümül) : Kelime anlamı "birikim"dir. Yani aynı hasardan etkilenebilecek bütün poliçelerin tek grupta toplanmasıdır. Bu suretle tek tek düşük meblağlı fakat çok sayıda poliçenin aynı grupta birikmesiyle riziko meblağı yükselebilir, ihtiyari reasürans ihtiyacı doğabilir.

Romaniye : Kümülün artması halinde konservasyon oranının yeniden belirleme işlemidir.

Rücu : Sigortacı ödediği tazminat miktarınca sigortalı yerine geçer. Ödediği tazminat kadar onun haklarını koruyabilir. Yani kendi malı hasarlaymış gibi bu zararın oluşmasında kastı veya kusuru olanlara rücu ederek onlardan ödediği tazminatı geri alma yoluna gidebilir.

Surplus - Eksedan : Sedanın farklı konservasyon tutabildiği ve bu miktarları geçen kısımların Reasürröre devrine imkân veren bir tür bölüşmeli reasürans anlaşmasıdır.

Sedan Şirket : Reasürans işlemlerinde sigortalıya taahhüt ettiği sigortanın bir kısmını veya tamamını reasürans yoluyla devreden, poliçeyi düzenleyen sigorta şirketidir.

Sınaî Rizikolar : Fabrika ve imalathaneler gibi üretim amacıyla kullanılan yerlerde sınaî rizikolar olarak adlandırılır.

Sigorta İtalyanca - Sicurta : Kanun ve sözleşme (poliçe) ile saptanan belirli bir riskin aynı derecede tehdidi altında bulunan çok sayıda ve benzer ünitelerin, tesadüfî olarak meydana gelen ve maddi olarak ölçülebilen, istatistikî olarak olarak kavranması mümkün tehlikeler sonucunda oluşan zarar ve ziyanı karşılamak üzere yapılan anlaşmadır.
Sigorta aynı cins tehlikeye maruz kimselerin muayyen bir miktar para ödemesiyle oluşan fondan sadece o tehlikeye bilfiil maruz kalanların zararının karşılanmasını sağlayan bir organizasyondur.

Sigorta Acentesi : Acente sigorta şirketini temsilen sigortacılık işlemlerinde aracılık eden gerçek veya tüzel kişidir. İlgili yönetmeliğe göre iki tip acentelik sözkosudur.

A Tipi Acente : Sigorta şirketi adına sigorta teklifi kabul etme ve sigorta sözleşmesi (poliçe) akdetr¬yetkisine sahiptir. Faaliyetleri ile ilgili bir takım yasal defterler tutmak, sigorta primleri tahsil etmek ve tahakkuk eden vergileri yatırmak gibi yükümlülükler taşır.

B Tipi Acente : Sigorta tekliflerinde aracılık yapanlardır. Poliçe düzenleme yetkileri yoktur.

Sigorta Bedeli : Sigorta konusunu teşkil eden malın sigorta değeridir. Sigorta bedelinin sigorta değerine eşit olması esastır. Sigorta bedeli, sigortalı ile sigortacı arasında kararlaştırılan ve sigorta poliçesinde gösterilen rizikonun gerçekleşmesi halinde sigortacının ödeyeceği en yüksek tutarı ifade eder. Poliçede, sigorta bedelinin gösterilmesi zorunludur.

Sigorta Değeri : Sigorta edilen menfaatin değerini ifade eder. Yani sigortalanan malın günün piyasa şartlarına uygun rayiç değeridir. Sigorta bedelinin sigorta değerine eşit olması gerekir. Sigorta bedelinin, sigorta değerinin altında kalması, yani sigortalının menfaat değer: altında sigorta yaptırması eksik sigorta, menfaat değerinin üzerinde sigorta yaptırması ise aşkın sigorta durumunu yaratır. Zenginleşme yasağı prensibi nedeniyle sigorta hiçbir zaman kazanç vesilesi olamayacağı için sigorta ettiren sadece gerçek zararının karşılığını alır.

Sigorta Eksperleri : Sigorta konusunda gerçekleşen hasarlarda, zararın sigorta teminat kapsamına dâhil olup olmadığı, zararın tutarı, tespiti ile ilgili yetkili kişilerdir. Bu kişiler sigorta teminatı sağlanmadan önce de görevlendirilerek rizikonun fizibilitesi - maddi boyutları ile ilgili ön değerlendirme yapılmaktadır.

Sigorta Ettiren : Sigorta sözleşmesi, poliçesinin karşı tarafıdır. Sözleşmeden doğan borçlar ona aittir. Bir malı muhtelif rizikolara karşı temin etmekte para ile ölçülebilecek bir menfaati olan malik, malikin adi veya rehinli alacaklısı, malın muhafazasından dolayı malikine karşı sorumlu olan acente, kiracı, komisyoncu ve benzer durumdaki diğer kişiler, malın muhafazasında meşru, mali, maddi menfaati olan kişiler veya bunların kanuni temsilcileri bu menfaati sigorta ettirebilirler.

Sigortanın Genel Prensipleri : Sigorta akdinde tarafların uyması gereken bazı ana prensipler vardır, bunlara sigortanın temel prensipleri denir. Sigorta tekniğine göre uyulması gereken bu prensipler dünyanın her yerinde geçerli olup, bizim kanunlarımızı da kapsamaktadır.

1-Mutlak iyi Niyet Prensibi-Azami Hüsnüniyet (Utmost Good Faith),
2-Sigortalanabilir Menfaat Prensibi (Insurable Interest),
3-Tazminat Prensibi (Indemnity),
4-Halefi yet, Hakların Devri (Rücu) Prensibi (Subrogation), 
5-Çifte Sigorta/Hasara iştirak Prensibi (Contribution),
6-Yakın sebep Prensibi (Proximate Cause)

Sigorta Genel Şartları: Sigorta konularına göre her sigorta dalı için ayrı ayrı düzenlenerek T.C. Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığınca onaylanmış sigorta sözleşmesi şartlarıdır. Kanunun emredici hükümleri doğrultusunda düzenlenmiş olan bu şartlar sigorta sözleşmesine taraf olan kişilerin (sigortacı & sigortalı) hak ve borçlarını, yükümlülüklerini içermektedir.
Genel şartlar devletin kontrolüne tabidir. Onaysız genel şart kullanılamaz. Cezai yaptırımı vardır. Düzenlenen sigorta poliçelerinin arkasına eklenmesi zorunludur.

Sigortanın Konusu : Değer taşıyan herhangi bir mal, bir insanın hayatı, meydana gelmesi ile meşru bir hakkın ihaline sebep olabilecek veya  hukuki bir sorumluluk doğurabilecek bir olay, sigortanın konusunu teşkil edebilir.

Konusu bakımından sigorta üç grupta toplanır.
1
-Mal sigortaları,
2-Can sigortaları,
3-Sorumluluk sigortaları

Sigortanın konusunu : malın, canın veya sorumluluğun bizatihi kendisiyle değil sigortalının o malda, yaşamında veya olayla olan maddi, meşru ve mali menfaati ile ilgisi oluşturur. Sigortalının tehlikeye maruz maldaki parayla ölçülen menfaatidir. Bu itibarla, sigorta konusu bir mal, hayat veya sorumluluktan bahsedildiğinde anlaşılması gereken bunlar üzerindeki sigortalanabilir mali menfaattir.

Sigorta Meblağı : Can sigortalarında sigortacı ile arasında saptanan ve temin edilen rizikonun gerçekleşmesi halinde sigortacının ödemekle yükümlü olduğu tutardır. Poliçede gösterilmesi zorunludur.
 
Sigortalanabilir Menfaat : Sigortalanan mal ile sigortalı arasında para ile ölçülebilir ve yasal bir menfaat ilişkisi olmalıdır. Sigorta akdine göre sigortalı mala gelecek zarardan ve sorumluluktan yararlanacaktır. Sigorta akdinin oluşması için hukuken sigorta menfaatinin olması gerekir. Bahis ve kumar ile sigorta arasındaki en önemli fark da budur.

Sivil Sigortalar: Üretim ve satış amacı ile kullanılmayan, sadece mesken olarak kullanılan binalar ve içindeki muhteviyat sivil rizikodur. Ancak, devlet daire ve müesseseleri ile belediyelerin sahibi bulundukları ve sadece büro olarak kullandıkları yerler ve ibadethaneler de sivil riziko sivil riziko sayılmaktadır.

Tarife : Sigortaların fiyatlandırılması her sigorta dalında muhtelif kriter ve esaslara göre düzenlenmiş tarifelerle yapılmaktadır. Her şirket kendi tarifesini kendi portföy yapısına göre, sektörün genel trendini de dikkate alarak serbestçe kendisi düzenlemektedir. Ülkemizde 1990 yılından beri serbest tarife rejimi uygulanmaktadır.

Teklifname : Sigorta yaptırmak isteyen kişinin (teklif sahibi) sigorta edilecek rizikonun mahiyeti hakkında sigortacının bilgi sahibi olmasını sağlamak üzere hazırlanmış soru formudur. Teklif sahibi bu form ile icapta bulunur. Teklif sahibinin formda verdiği bilgiler kendisini bağlar. Soru formları birer icap belgesi niteliği taşır ve hukuki sonuçlar doğuran durumlarda delil teşkil eder. Sigortacının bu formu kabulü halinde sözleşme düzenlenir. Kabul herhangi bir şekle tabi değildir.

Sovtaj : Hasarlı kısımların sigorta şirketince değerlendirilerek yapılan hasar giderinin azaltılmasıdır.

Sürprim-Ekprim :
Sigortanın normalin üzerinde tehlike arz etmesi veya poliçeye ek menfaatler sağlanması halinde alınan ek primdir.

Tazminat : Hasarın gerçekleşmesi halinde sigortacının ödeyeceği miktardır.

Tecdit name : Tecdit name sigorta poliçesinin bitiminde sigortalının sigortasız kalmaması için sigorta şirketince tek taraflı olarak tanzim ettiği bir belgedir. Sigorta teklifi niteliğindedir. Sigortalı kabul ederse, akit aynı şartlarla yenilenmiş olur.
Yıllık poliçelerde sigortacı sigorta müddetinin sona ermesinden önce bir tecdit (yenileme) poliçesi tanzim ederek acentelere veya poliçe sahiplerine gönderir. Ancak poliçede sigortalının adı, adresi, rizikonun niteliği ve yeri sigorta meblağında bir değişiklik olduğu takdirde tecdit name sayılmaz. Yeni bir poliçe kabul edilir.

Teknik Kar-Zarar : Bu sınıf içerisine toplanmış bulunan hesaplar, sigorta işletmelerinin ana faaliyet konusu olan sigortacılık faaliyetleri ile doğrudan doğruya ilişkisinden gelir ve gider hesaplarını kapsamaktadır. Teknik kar ve zarar hesabı, her sigorta branşında farklı bulunan gelir ve giderlerin kaydedilebilmesi nedeniyle, her branş için ayrıca açılan geçici bir hesaptır. Teknik kar ve zarar hesabının bakiyesi, faaliyet dönemi sonunda genel kar ve zarar hesabına kapatılır.
Bu şekilde, teknik kar ve zarar hesabı adı altında ayrıca bir hesabın tutulmasının en büyük faydası, sigorta işletmesinin ana faaliyet konusu olan sigortacılık faaliyetleri ile doğrudan doğruya ilişkisi olan gelir ve giderlerin, ayrıca topluca gösterilmesini sağlamasıdır.
Teknik kar zarar hesabı içinde yer alan belli başlı kalemler, prim gelirleri, komisyon gelirleri, tazminat giderleri ve sigortacılık faaliyetleri ile ilgili diğer gelir ve giderlerdir.

Ticari Rizikolar : Satış ve ticari amaçla kullanılmayan bina ve muhteviyatı ticari riziko olarak kabul edilir.

Vergi Stopajı : Ödeme yapılırken hak sahibinin vergisinden indirilmek üzere hak sahibine ödenen ücretten kesilen vergidir.

Verilen İşler : Mevcut reasürans tratalarında istisna edilmiş sigorta konularında veya trata limitlerini aşan sigorta bedelleri üzerinde teminat sağlanan sigorta işlemlerinde, ihtiyari (fakültatif) reasürans yöntemi ile riskin Milli Reasürans ve konservasyon limitlerini aşan kısmı yurt içinde veya yurt dışında faaliyet gösteren şirketlere dağıtılır. Verilen işler olarak kısaca tanımlanan bu işlem her bir poliçe bazında yapılır. Riskin tamamının dağıtımı gerçekleştikten sonra poliçe düzenlenerek sigorta teminatı sağlanır.

W.A. : Avaryalı

Yeni Ay : İçinde bulunulan ayı takip eden aydır.

Yeniden Değerlendirme : Sigorta konusunda ve sigorta bedelinde, sigorta süresince söz konusu olabilecek değişikliklerle ilgili olarak sigorta konusu rizikonun teknik olarak tekrar incelenmesidir.

Yeşil Kart : Genellikle birçok ülke otomobil mali mesuliyet sigortalarını zorunlu hale getirmiş ve bu durumda otomobilleri ile seyahat edenlerin her memleketin trafik kanunlarının öngördüğü limitlere kadar mali mesuliyet sigortasını yaptırma zorunluluğu yaratmıştır.
Mecburi trafik sigortası sistemini uygulayan ülkeler arasında uluslararası bir anlaşma sağlanarak bu ülkelerde geçerli olmak üzere uluslararası bir sigorta kartı oluşturulmuştur. Yeşil kart olarak tanımlanan ve sigortalının mevcut zorunlu trafik sigortasına zeyilname yapılarak düzenlenen bu kart ile anlaşmaya taraf olan ülkelerde o ülkenin sorumluluk hukuku esasları çerçevesinde teminat vererek geçerli olmakta veya seyahat edene büyük kolaylıklar sağlamaktadır.

Yıllık Prim : Tehlikenin gerçekleşmesi halinde sigorta bedeline hak kazanmak amacıyla sigortalı tarafından sigortacıya bir defada veya taksitle ödenen ücrettir. Genellikle sigorta poliçeleri yıllık olarak düzenlenir ve sigorta primi de yıllık saptanır. Ancak bazı proje işlerinde sigorta süresi bir yıldan uzun olabileceği gibi daha kısa bir sürede söz konusu olabilir. Bir yıldan uzun veya kısa süreli sigortalarda saptanacak prim tutarına yıllık sigorta primi temel teşkil eder.

Zeyilname : Poliçenin yürürlüğü sırasında meydana gelen bütün değişiklikleri belirten, not eden ve poliçenin ayrılmaz parçası olarak düşünülen ek sözleşmelerdir.

Zeyilname Çeşitleri
 - iptal,
- Nakil,
- Bedel indirme,
- Bedel arttırma,
- Teminat kapsamını daraltma, genişletme,
- Devir,
- Vade uzatma,
- Vergi iade,
- Vergi tahsil,
- Fark prim tahsili,
- Kısmi iptal-prim iade,
- Taksit tahakkuku,
- Düzeltme,
- ikame,
- Ajastman,
- Araç değişikliği,
- Unvan          
- İsim

Son Güncelleme: Pazartesi, 17 Ekim 2011 17:45